Het Esperanto in Twintig Lessen

Derde Les

Naamvallen

In onze taal onderscheidt men 4 naamvallen. Naar gelang van den dienst, dien het woord in den zin verricht, zegt men dat het voorkomt in den 1en, 2en, 3en of 4en naamval.

Zoo staat het onderwerp, wat in een zin datgene is, dat de handeling verricht, in den 1en naamval en het lijdend voorwerp, wat datgene is, dat de handeling, door het onderwerp verricht, lijdt of ondergaat, in den 4en naamval.

Deze 1e en 4e naamvalsvorm worden in het Esperanto gebruikt; de 2e en 3e naamval kunnen steeds omschreven worden, de 2e naamval door het voorzetsel de en de 3e naamval door het voorzetsel al.

Ook in ’t Nederlandsch kan de 2e naamval omschreven worden met van en de 3e naamval met aan.

Verder heeft een zin altijd een werkwoord (het gezegde) en kan hij ook verschillende bepalingen (van tijd, plaats, wijze enz.) hebben.

De 4 naamvallen, welke dus een zelfst.n.w. kan hebben, noemt men de verbuiging der zelfst. n.w.

Hieronder volgt voor elk der Nederlandsche geslachten een verbuiging:

Mannelijk.

	Enkelvoud.		Meervoud.
1e.	de vader	la patro	de vaders	la patroj
2e.	des vaders of van den vader	de la patro	der vaders of van de vaders	de la patroj
3e.	den vader of aan den vader	al la patro	den vaders of aan de vaders	al la patroj
4e.	den vader	la patron	de vaders	la patrojn

Vrouwelijk.

	Enkelvoud.		Meervoud.
1e.	de moeder	la patrino	de moeders	la patrinoj
2e.	der moeder of van de moeder	de la patrino	der moeders of van de moeders	de la patrinoj
3e.	den moeder of aan de moeder	al la patrino	den moeders of aan de moeders	al la patrinoj
4e.	de moeder	la patrinon	de moeders	la patrinojn

Onzijdig.

	Enkelvoud.		Meervoud.
1e.	het kind	la infano	de kinderen	la infanoj
2e.	des kinds of van het kind	de la infano	der kinderen of van de kinderen	de la infanoj
3e.	het kind of aan het kind	al la infano	den kinderen of aan de kinderen	al la infanoj
4e.	het kind	la infanon	de kinderen	la infanojn

Men kan elken zin gaan verdeelen—wat men ontleden noemt—in de bovenstaande naamvallen en bepalingen, bijv.: De zoon des vaders geeft den jongen een appel = La filo de la patro donas al la knabo pomon.

Deze zin wordt aldus ontleed: de zoon = la filo = onderwerp of 1e naamval; des vaders (van den vader) = de la patro (duidt op bezit van iets) = 2e naamval; geeft = donas (tegenwoordige tijd van ’t werkwoord geven) = gezegde; den jongen (aan den jongen) = al la knabo (overgang van ’n handeling op ’n anderen persoon) = 3e naamval; een appel = pomon = lijdend voorwerp of 4e naamval.