| When will you go to the farm? | Anosa muadto ca sa hacienda? |
| I will go in a few days for the doctor advised me to leave the city | Muadto aco sa sulud sa pila ca adlao cay ang médico nagsambag canaco ng̃a mubia aco unta sa ciudad |
| I wish to have a country life also | Aco buut man usab magpuyo sa gauas sa ciudad |
| Do you want to accompany me? | Buut ca ba muuban canaco? |
| I want to | Buut aco |
| Do you like agriculture? | Nahagugma ca sa pagbaul? |
| Yes, I like it very much | Oo, nahagugma caayo |
| So that, we can spend the days speaking about the trees, flowers, fruits and other useful things | Sa ing̃on niana, muagui quita sa mg̃a adlao sa pagsulti sa tung̃ud sa mg̃a cahuy, sa mg̃a bulac, mg̃a bong̃a ug uban pang mg̃a butang ng̃a mapulus |
| I think so | Mao man |
| All right; we must leave the city on next Saturday | Maayo man; oña sa Sábado muhalin quita sa ciudad |
| Who is the proprietor of this farm? | Quinsa ba ang tagya niining hacienda? |
| A friend of my father | Usa ca abian sa acong amahan |
| Is it a fertile soil? | Malabong ba quining yuta? |
| Yes, it is | Oo |
| Does it produce fruit-trees? | Mabuhi ba ang mg̃a cahuy ng̃a bong̃ahan? |
| Yes, you can see many kinds of them | Oo, arang ca macaquita sa mg̃a cahuy ng̃a nagcalain lain |
| There are the mango-trees, banana-trees and chico-trees | Dunay mg̃a manga, mg̃a saguing ug mg̃a chico |
| What kind of trees are there in that wood? | Onsa ba ang mg̃a cahuya ng̃a na-a diha sa lasang? |
| You can see there the molabe, ipil, balayon and other trees | Mahimo mong pagquita diha sa molabe, ipil, balayon ug laing mg̃a cahuy |
| Where is the sugar-plantation? | Hain ba ang catubhan? |
| It is not far from here | Dili man halayo |
| The sugar-crop will be plentiful | Daco man caayo ang pagcaintos oña. Magdaco ang inani sa tubo |
| How many hogsheads of sugar does the farmer make? | Pila ca bayong ng̃a azucar ang guiani sa hacendero? |
| I think about three thousands | Guihuna huna co ng̃a tolo ca libo capin cun culang |
| Let us go to the maize-field | Tala na quita sa maisan |
| What a beautiful field! | Pagcamatahum niining baul! |
| When will they harvest the maize? | Anosa magapopo sila sa maiz? |
| On next month | Sa bulan ng̃a umalabut |
| They get two crops of it, the first on August and they call it panuig, and the second called ulilan, on January or February | Duha ca inani guidang̃at nila, ang nahauna sa bulan sa Agosto, ng̃a guihing̃anlan panuig, ug ang icaduha ng̃a mao ang ulilan sa Enero cun sa Febrero ba |
| Do you see that rice-field? | Naquita mo ba canang humayan? |
| Yes, I do; what are they doing in it? | Oo; onsay guibuhat nila diha? |
| They are cutting the spikes | Nang̃otlo sila |
| Do they not mow the rice? | Dili sila managgalab sa humay? |
| They do not; they cut only the spikes as they do with maize: they take out the ears | Dili; mang̃otlo lang sila ing̃on sa guibuhat nila sa maiz: magapopo lang sa mg̃a poso |
| Let us walk amongst these trees | Magsodoy sodoy quita sa taliuala niining mg̃a cahuy |
| Very well, you can walk under this cocoa-plantation for it is warm | Maayo man, panilong ca niining calubihan cay mainit man |
| How do you call these trees? | Onsay ng̃alan niining mg̃a cahuy? |
| Cocoa-trees | Mg̃a lubi |
| They are very useful for the natives, for they get cocoa-nuts and tuba from them | Quining mg̃a cahuy himuslan caayo sa mg̃a filipino cay guidang̃at nila guican canila ang mg̃a lubi ug ang tuba |
| What are the cocoa-nuts good for? | Onsa ba ang capuslanan sa mg̃a lubi? |
| They are good for making cocoanut-oil | Ang pulus nila mao cay guican canila ang lana sa lubi |
| What is the name of the cocoa-tree that produces tuba? | Onsa ng̃alan sa lubi ng̃a nagahatag ug tuba? |
| Its native name is sangutan | Ang ng̃alan nia sa binisaya mao sangutan |
| There are many flowers; if you please, you can make up a bouquet for the misses | Dunay daghang mang̃a bulac; ug maarang sa imong pagbuut, mahimo mong paggama ug usa ca pong-pong nila sa mg̃a dalaga |
| There are also many buds | Dunay usab ug daghang mg̃a labios |
| Which flowers do you prefer? | Onsa bay mg̃a bulac ang palabihon mo? |
| I prefer the rose, lily and violet | Ang rosas, lirio ug ang violeta |
| The violet is the emblem of modesty | Ang violeta mao ang larauan sa pagcamaligdong |
| Are there any shade-trees? | Duna bay mg̃a cahuy ng̃a nagalandong? |
| Yes, there are some dapdap and talisay | Oo, dunay mg̃a dapdap ug mg̃a talisay |
| How many times a day does the gardener water the flowers? | Sa macapila sa usa ca adlao boboan sa magbalantay sa tanaman ang mg̃a bulac? |
| Twice a day | Macaduha sa usa ca adlao |
| See that shady spot on the valley | Tanaon mo cadtong calibong̃an sa ualog |
| Near of that place there is a banana-plantation | Dool nianang lugara duna man ug usa ca saguing̃an |
| I have heard that Manila-hemp is produced by a plantain-tree | Guisuguinlan aco ng̃a ang lanot guican sa usa ca pono sa saguing |
| Yes, it is obtained from a banana-plant which grows in the Philippine Islands | Oo, ang abacá guican sa tugdan sa usa ca saguing ng̃a mabuhi sa Filipinas |
| How do you call the Manila-hemp in Bisaya? | Onsa ng̃alan sa abacá sa binisaya? |
| Lanot | Lanot |
| The hemp-plantation is called abacahan or abachan | Ang casaguing̃an sa abacá guihing̃anlan abacahan cun abachan |
| For what is Manila-hemp used? | Onsay pulus sa lanot? |
| It is made into ropes or woven into clothes | Sa lanot mahimo ug mg̃a pisi cun mg̃a panapton |
| Why is it called Manila-hemp? | Ng̃ano ang lanot guihing̃anlan abacá sa Manila? |
| Because Manila is its principal market | Cay Manila mao ang nahaunang mercado nianang lanota |
| How many crops does it produce? | Pila ba ang mg̃a inani sa abacá? |
| It is ever producing | Canunay paani sia |
| Does the farmer grow millet? | Guipugas ba ug daua sa hacendero? |
| Yes, there is a milletfield there | Oo, didto man ang usa ca dauahan |
| Is the seed good? | Maayo ba ang binhi? |
| Yes, a grain of millet produces several ears of corn | Oo, ang usa lugas ng̃a daua mamong̃a ug pipila ca puso |
| Do they plough the soil? | Guidarohan ba ang baul? |
| No, for it is sandy | Dili cay mabongbong man ang yuta |
| What is the extent of this ground? | Onsa ba ang cadaco niining baul? |
| I do not know | Ambut |
| Let us return home, I am very hungry | Mupauli na quita sa balay, guigutum man aco tinood |
| Do not forget to take the bouquet of flowers | Dili hicalimtan mo ang pagbitbit sa pongpong sa mg̃a bulac |