Appendix
CONTAINING ORIGINAL DOCUMENTS
A
Testimoniales et Reassumptum
Anno domini millesimo quingentesimo octuagesimo septimo et die decima tertia mensis aprilis comparuit in bancho actorum judicialium episcopatus Maurianne honestus vir Franciscus Ameneti scindicus et procurator procuratorioque nomine totius communitatis et parrochie Sancti Julliani qui in causa quam pretendunt reassumere prosequi aut de novo intentare coram reverendissimo domino Maurianne episcopo et principe seu reverendo domino generali ejus Vicario et Officiali contra Animalia ad formam muscarum volantia coloris viridis communi voce appellata Verpillions seu Amblevins facit constituit elegit et creavit certum ac legitimum procuratorem totius dicte communitatis et substituit vigore sui scindicatus de quo fidem faciet egregium Petremandum Bertrandi causidicum in curiis civitatis Maurianne presentem et acceptantem ad fines coram eodem reverendissimo Episcopo et ejus Vicario generali comparendi et faciendi quicquid circa negotiis ejusdem cause spectat et pertinet et prout ipse scindicus facere posset si presens et personaliter interesset cum electione domicillii et ceteris clausulis relevationis ratihabitionis et aliis opportunis suo juramento firmatis subque obligatione et hypotheca bonorum suorum et dicte communitatis que conceduntur in bancho die et anno premissis.
ORDINATIO
Anno domini millesimo quinquagesimo octuagesimo septimo et die sabatti decima sexta maii comparuerunt judicialiter coram nobis Vicario generali Maurianne prefato Franciscus Ameneti conscindicus Sancti Julliani cum egregio Petremando Bertrandi ejus procuratore producens testimoniales constitutionis facte eidem egregio Bertrandi die tertia decima aprilis proxime fluxi petit sibi provideri juxta supplicationem nobis porrectam parte scindicorum et communitatis Sancti Julliani exordiente Divino primitus implorato auxilio signatum Franciscus Faeti contra Animalia bruta ad formam muscarum volantia nuncupata Verpillions producens etiam acta et agitata superioribus annis coram predecessoribus nostris maxime de anno 1545 et die vicesima secunda mensis aprilis unacum ordinatione nostra lata octava maii millesimo quingentesimo octuagesimo sexto et ne contra Animalia ipsis inauditis procedi videatur petunt sibi provideri de advocato et procuratore pro defensione si quam habeant aut habere possent dictorum Animalium se offerentes ad solutionem salarii illis per nos assignandi. Inde et nos Vicarius generalis Maurianne ne Animalia contra que agitur indeffensa remaneant deputamus eisdem pro procuratore egregium Anthonium Fillioli licet absentem cui injungimus ut salario moderato attenta oblatione conquerentium qui se offerunt satisfacere teneatur et debeat ipsa Animalia protegere et defendere eorumque jura et ne de consilio alicujus periti sint exempta ipsis providemus de spectabili domino Petro Rembaudi advocatum (sic) cui similiter injungimus ut debeat eorum jura defendere salario moderato ut supra. Quamquidem deputationem mandamus eis notifficari et ipsis auditis prout juris fuerit ad ulteriora providebitur. Quo interim visa per nos quadam ordinatione fuit fieri certas processiones et alias devotiones in dicta ordinatione declaratas quas factas fuisse non edocetur ideo ne irritetur Deus propter non adempletionem devotionum in ipsa ordinatione narratarum dicimus ipsas devotiones imprimis esse fiendas per instantes et habitatores loci pro quo partes agunt quibus factis postea ad ulteriora procedemus prout juris fuerit decernentes literas in talibus necessarias per quas comittimus curato seu vicario loci quathenus contenta in dicta ordinatione in prono ecclesie publice declarare habeat populumque monere et exortari ut illas adimpleant infra terminum tam breve quam fieri poterit et de ipsis attestationem nobis transmittere. Datum in civitate Sancti Johannis Maurianne die anno permissis.
MEMORIALE
Anno premisso et die trigesima mensis maii comparuerunt judicialiter coram nobis Vicario generali Maurianne prefato honestus Franciscus Ameneti conscindicus jurat venisse cum egregio Petremando Bertrandi ejus procuratore producit et reproducit supplicationem nobis porrectam retroacta et agitata contra eadem Animalia maxime designata in memoriali coram nobis tento decima sexta maii literas eodem die curato Sancti Julliani directas unacum attestatione signata Romaneti qua constat clerum et incolas dicti loci proposse satisfecisse contentis in eisdem literis ad formam ordinis in ipsis designato petit sibi juxta et in actis antea requisita provideri et alia uberius juxta cause merita et inthimari egregio Fillioli procuratori ex adverso. Hinc egregius Fillioli procurator dictorum Animalium brutorum petit communicationem omnium et singularum productionum ex adverso cum termino deliberandi defendendi et participandi cum domino advocato premisso. Indi et nos Vicarius generalis Maurianne prefatus communicatione superius petita concessa partibus premissis diem assignamus sabatti proximi sexta instantis mensis junii ad ibidem judicialiter coram nobis comparandum et tunc per dictum egregium Fillioli nomine quo supra quid voluerit deliberare et defendere deliberandum et defendendum. Datum in civitate Maurianne die et anno premissis.
R. D. GENERALI VICARIO ET OFFICIALI
EPISCOPATUS MAURIANÆ
Divino primitus implorato auxilio humiliter exponunt syndici totius communitatis seu parrochie Sancti Julliani cæterique homines ac sua interesse putantes et infrascriptis adherere cupientes quod cum alias ob forte peccata et cætera commissa tanta multitudo bruti animalis generis convoluntium vulgo tamen vocabulo Amblevini seu Verpillion dicti per vineas et vinetum ipsius parrochie accessisset damna quamplurima ibi perpetrantis folia et pampinos rodendo et vastando ut ex eis nulli saltem pauci fructus percipi poterant qui juri cultorum satisffacere possint et quod magis et gravius erat illa macula ad futura tempora trahendo vestigia nulli palmites fructus afferentes produci poterant illi autem flagitio antecessores amputare viam credentes prout divina prudentia erat credendum porrectis precibus adversus eadem Animalia et in eorum defensoris constituti personam debitis sumptis informationibus ac aliis formalitatibus necessariis prestitis sententia seu ordinatio prolata comperitur cujus et divinæ potentiæ virtute præcibus tamen et officiis divinis mediantibus illud flagitium et inordinatus furor prefatorum brutorum Animalium cessarunt usque ad duos vel circa citra annos quod veluti priscis temporibus rediere in eisdem vineis et vineto et damna inextimabilia et incomprehensibilia afferre ceperunt ita ut pluribus partibus nulli fructus sperantur percipi possetque in dies deterius evenire culpa forte hominum minus orationibus et cultui divino vacantium seu vota et debita non vere et integre reddentium que tamen omnia divinæ cognitioni consistit et remittenda veniunt eo quod Dei arcana cor hominis comprehendere nequit.
Nihilominus cum certum sit gratiarum dona diversis diversimode fore collata hominibus et potissimum ecclesiastico ordini ut in nomine Jesu et virtute ejus sanctissime passionis possit in terris ligare solvere et flectere iterum ad R. V. recurrentes prius agitata reassumendo et quatenus opus fuerit de novo procedendo petunt in primis procuratorem aut defensorem ipsis Animalibus constitui ob defectum præcedentis vita functi quo facto et ut de expositis legitime constet debeatis inquisitiones et visitationes locorum fieri per nos aut alium idoneum commissarium cæterasque formalitates ad hæc opportunas et requisitas exerceri ipso defensore legitime vocato et audito nec non aliter prout magis equum visum et compertum de jure extiterit procedere dignetur ad expulsionem dictorum Animalium via interdicti sive excommunicationis et alia debita censura ecclesiastica et justa ipsius sanctas constitutiones ad quas et divinæ clementiæ et mandatis suorum ministrorum se parituros offerunt et submittunt omni superstitione semota quod si stricta excommunicatione processum fuerit sunt parati dare et prestare locum ad pabulum et escam recipiendos ipsis Animalibus quemquidem locum exnunc relaxant et declarant prout infra et alias jus et justitiam ministrari omni meliori modo implorato benigno officio.
Fran. Faeti
Ego subsignatus curatus Sancti Julliani attestor quomodo sacro die Penthecostes decima septima mensis maij anno domini millesimo quingentesimo octuagesimo septimo ego accepi de manibus sindicorum mandatum exortativum sive ordinationem Rdi generalis Vicarii et Officialis curie diocesis Maurianne datum in civitate Sancti Johannis decima sexta mensis may anno quo supra quod cum honore et reverentia juxta tenorem illius die lune Penthecostes decima octava may in offertorio magne misse parochialis populo ad divina audienda congregato publicavi idem populum michi commissum ad contritionem suorum peccaminum et ad devotionem juxta meum posse et serie monui processiones missas obsecrationes et orationes in predicto mandato contentas per tres dies continuos videlicet vicesima vicesima prima vicesima secunda predicti mensis cum ceteris presbiteris feci in quibus processionibus scindici cum parrochianis utriusque sexus per majorem partem circuitus vinearum interfuerunt deprecantes Dei omnipotentis clementia pro extirpatione brutorum Animalium predictas vineas atque alios fructus terre devastantium vulgariter nuncupatas (sic) Verpilions seu Amblavins in predicto mandato mentionata sive nominata in quorum fidem ad requisitionem dictorum scindicorum qui hanc attestationem petierunt quam illis in exonus mei tradidi hac die vicesima quarta may anno quo supra.
Romanet
Franciscus de Crosa Canonicus et Cantor ecclesie cathedralis Sancti Johannis Maurianne in... et temporalibus episcopatus Maurianne generalis Vicarius et Officialis dilecto sive vicario Sancti Julliani s... in domino. Insequendo ordinationem per nos hodie date presentium latam in causa scindicorum Sancti Julliani agentium contra Animalia bruta ad formam muscarum volantia coloris viridis nuncupata Verpillions supplicata per quam inter cetera contenta in eadem dictum et ordinatum extitit devotiones et processiones fieri ordinatas per ordinationem latam ab antecessore nostro die octava maii anni millesimi quingentesimi quadragesimi sexti in eadem causa in primis et ante omnia esse fiendas per instantes et habitatores dicti loci Sancti Julliani. Igitur vobis mandamus et injungimus quathenus die dominico Penthecostes in prono vestra ecclesie parrochialis contenta in dicta ordinatione declarare habeatis populumque monere et extortari ut illa adimpleant infra terminum tam breve quod fieri poterit et de ipsis attestationem nobis transmittere. Tenor vero dicte ordinationis continentis devotiones sequitur et est talis.
Quia licet per testes de nostri mandato et commissarium per nos deputatum examinatos apparet Animalia bruta contra que in hujusmodi causa parte prefatorum supplicantium fuit supplicatum intulisse plura dampna insupportabilia ipsis supplicantibus que tamen dampna potius possunt attribuenda peccatis supplicantium decimis Deo omnipotenti de jure primitivo et ejus ministris non servientium et ipsum summum Deum diversimode eorum peccatis non (sic) offendentium quibus causis causantibus dampna fieri supplicantibus predictis non ut fame et egestate moriantur sed magis ut convertantur et eorum peccata deffluant ut tandem abundantiam bonorum temporalium consequantur pro substentatione eorum vite vivere et post hanc vitam humanam salutem eternam habeant. Cum a principio ipse summus Deus qui cuncta creavit fructus terre et anime vegetative produci permiserit tam substentatione vite hominum rationabilium et volatilium super terram viventium quamobrem non sic repente procedendum est contra prefata Animalia sic ut supra damnificantia ad fulminationem censurarum ecclesiasticarum Sancta Sede Apostolica inconsulta sive ab eadem ad id potestatem habentibus superioribus nostris sed potius recurrendum ad misericordiam Dei nostri qui in quacumque hora ingenuerit peccata propitius est ad misericordiam. Ipsi quamobrem causis premissis et alliis a jure resultantibus pronunciamus et declaramus inprimis fore et esse monendos et quos tenore presentium monemus et moneri mandamus ut ad ipsum Dominum nostrum ex toto et puro corde convertantur cum debita contrictione de peccatis commissis et proposito confitendi temporibus et loco opportunis et ab eisdem de futuro abstinendi et de cetero debite persolvendum Deo decimas de jure debitas et ejus ministris quibus de jure sunt persolvende eidem Domino Deo nostro per meritata sue sacratissime passionis et intercessione Beate Marie Virginis et omnium Sanctorum ejus humiliter exposcendo veniam et quibuscumque peccatis delictis et offensis contra ejus majestatem divinam factis ut tandem ab afflictionibus prefatorum Animalium liberare dignetur et ipsa Animalia loca non it... ipsis supplicantibus ceterisque christianis transferre et al... secundem ejus voluntatem et aliter exting.............. eisdem supplicantibus uno die dominico in offertorio......... ut ipso die dominico...... supplicantibus............... per circuitum vinearum ejusdem parrochie...... et per loca cum aspersione aque benedicte pro effugandis prefatis Animalibus tribus diebus immediate sequentibus significationem et notificationem sic ut supra fiendas quibus processionibus durantibus decantari et celebrari mandamus tres missas altas ante sive post quamlibet earum processionum ad devot... cleri et populi quarum prima primo die decantabitur de Sancto Spiritu cum orationibus de Beata Maria.... Deus Deus qui contritorum et A cunctis nos quesumus Domine mentis et corporis etc. et una pro defunctis secundo die decantatis de Beata Maria Virgine cum orationibus Sancti Spiritus Beate Marie Virginis illis Qui contritorum et pro deffunctis. In eisdem processionibus supra fiendis jubemus in eadem ecclesia genibus flexis dici et decantari integriter Veni Creator Spiritus quo hymno sic finito et dicto verceleto Emitte Spiritum tuum et creabuntur etc. cum orationibus Deus qui corda fidelium singulis diebus sic prout supra fiat proces... decantando septem psalmos penitentiales cum letaniis suffragii et orationibus inde sequentibus mandamus moneri supplicantes prout supra ut in eisdem missis processionibus et devotionibus sic ut supra fiendis ad minus d... de qualibet domo devote intersint dicendo eorum Fidem catholicam et alias devotiones et orationes...... cum fuerit humiliter et devote preces et effundendo Domino Deo nostro ut per merita sue sanctissime passionis et intercessionem Beatissime Virginis Marie et omnium Sanctorum dignetur expellere ipsa Animalia predicta a prefatis vineis ut de fructus earumdem non corrodant nec...... et ibidem supplicantes a cunctis alliis adversitatibus liberare ut tandem de eisdem fructibus debite vivere possint et eorum necessitatibus subvenire et semper in omnibusque glorificare laudare eumdem Dominum et Redemptorem nostrum et in eodem fidem et spem nostram totaliter cohibenda a devastatione prefatarum vinearum et nos liberare a cunctis alliis adversitatibus dummodo sic ut supra ejus mandata servaverimus et hoc absque allia fulminatione censurarum ecclesiasticarum quas distulimus fulminare donec premissis debite adimpletis et alliud a prefatis superioribus nostris habuerimus in mandatis literas quatenus expediat in exequutionem omnium et singulorum premissorum decernentes...... Post...... insertionem dicte ordinationis dicti scindici Sancti Julliani petierunt sibi concedi literas quas concedimus datas in civitate Sancti Johannis Maurianne die decima sexta mensis maii millesimo quingentesimo octuagesimo septimo.
Franciscus de Crosa Vic.s et Off.s gen.lis Maurianne.
Faure
Per eumdem R. D. Maurianne generalem Vicarium et Officialem.
(locus sigilli.)
MEMORIALE
Anno premisso et die quinta mensis junii comparuerunt judicialiter coram nobis Vicario generali Maurianne Franciscus Ameneti consindicus Sancti Julliani asserens venisse a loco sancti Julliani ad fines remittendi in manibus egregii Anthonii Fillioli procuratoris Animalium brutorum cedulam signatam Rembaud producendam pro deffensione dictorum Animalium quiquidem egregius Fillioli produxit realiter eandem cedulam incohantem Approbando etc. signatam Rembaud dicens concludens et fieri requirens pro ut in eadem cedula continetur. Hinc et egregius Petremandus Bertrandi procurator dictorum sindicorum Sancti Julliani agentium petiit copiam dicte cedule. Inde et nos Vicarius generalis Maurianne prefatus partibus premissis diem assignamus veneris proximam duodecimam presentis mensis junii nisi etc. ad ibidem coram nobis comparendum et tunc per dictum egregium Bertrandi nomine quo supra quid voluerit deliberare deliberandum eidem concedendo copiam dicte cedule per eum requisitam. Datum in civitate Sancti Johannis Maurianne die et anno premissis.
COPIA CEDULE
Approbando et in quantum de facta in medium adducendo ea que hoc in processu antea facto fuerunt et potissimum scedulam productam ex parte egregii Baudrici procuratoris Animalium signatam Claudius Morellus egregius Anthonius Fillioli procurator et eo nomine a reverendo domino Vicario constitutus occasione tuendorum ac deffendendorum Animalium de quibus hoc in processo agitur ut in actis ad quæ impugn...... super relatio habeatur et brevibus agendo ac realiter deffendendo excipit et opponit ac multum miratur de hujusmodi processu tam contra personas agentium quam contra insolitum et inusitatum modum et formam procedendi de eo saltem modo quo hactenus processum fuit maxime cum agitur de excommunicatione Animalium quod fieri non potest quia omnis excommunicatio aut fertur ratione contumaciæ cap. primo et ibi Gr. De sententiis excommunicationis lib. 6. at cum certum est dicta animalia in contumacia constitui non posse quia legitime citari non possunt per consequens via excommunicationis Agentes uti non possunt nec debent eo maxime quod Deus ante hominis creationem ipsa Animalia creavit ut habetur Genesi ib. Producat terra animam viventem in genere suo jumenta et reptilia et bestias terre secondum species suas benedixitque eis dicens crescite et multiplicamini et replete aquas maris avesque multiplicentur super terram quod non fecisset nisi sub spe quod dicta Animalia vita fruerentur tum quod ipse Deus optimus maximus creator omnium Animalium tam rationabilium quam irrationabilium cunctis Animalibus suum dedit esse et vesci super terram unicuique secondum suam propriam naturam certum est et potissimum plantas ad hoc creavit ut animalibus deservirent est enim ordo naturalis quod plante sunt in nutrimentum Animalium et...... quedam in nutrimentum aliorum et omnia in...... hominis. Genes: 9: ibi Quasi olera virentia tradidi vobis omnia a Deo quod dicta Animalia de quibus Adversantes conqueruntur modum vivendi a legi ordinatum non videtur egredi tum quia bruta sensu et usu rationis carentia que non secondum legem divinam gentium canonicam vel civilem sed secondum legem naturæ primordialis qua Animalia cuncta docuit vivere solo instinctu naturæ vivunt et ut ait Philosophus actus activorum non operantur in patienti...... tum quia jura naturalia sunt immutabilia § Sed naturalia Instit.: de jur natur. gent. et civili. ergo cum dicta Animalia solo instinctu naturæ dicantur per consequens excommunicanda non veniunt. Et quamvis dicta Animalia hominibus subjecta esse dicantur ut habetur Ecclesiast: 17. ibi Posuit timorem illius super omnem carnem et bestiarum ac volatilium non idcirco adversus talia Animalia licet subjecta uti non debent excommunicatione nec ullo modo veniunt petita executioni mandanda saltem modo petito presertim cum ratio et æquitas dicta Animalia non regat. Et licet juribus divino antiquo civili et canonico promulgatum legitur Qui seminat metet ut habetur Esai 37 ibi. In anno autem tertio seminate et mettete et plantate vineas et commedite fructum earum non tamen cequitur (sic) quin dicta Animalia plantis non utantur quia sunt irrationabilia et carentia sensu neque ea posse dicernere quæ sunt usui hominum destinata vel non certissimum est quia solo instinctu nature ut supra dictum est vivunt non idcirco necesse habent Agentes adversus dicta Animalia uti excommunicatione sed...... peccata eorum universus populus presertim quem hujusmodi flagella affligunt et prosequuntur et pœnitentiam agat exemplo Ninivitarum qui ad solam vocem Jone prophete austeriter pœnitentiam egerunt ad mittigandam et placandam iram Dei. Jon. 3. veniat populus et imploret misericordiam Dei optimi et sic maximi ut sua sancta gratia et per merita sanctissimæ passionis excessum dictorum Animalium compessere et refrenare dignetur et hoc modo dicta Animalia e vineis ejicient et non eo modo quo procedunt. Quibus universis consideratis evidentissime patet dicta Animalia e vitibus seu e vineis ejicienda non esse attento quod solo instinctu naturæ vivunt et ita per egregium Anthonium Fillioli eorumdem Brutorum legittimi actoris fieri instatur et ab ipso petitur ipsum monitorium requisitum in quantum concernit dicta Animalia revocari et annullari nec aliquo modo consentiendo quod dictum monitorium eis concedatur nec etiam aliqui visitationi vinearum ut est conclusum per Agentes in eorum supplicatione protestando de omni nullitate et hoc omni meliori modo via jure ac forma salvis aliis quibuscumque juribus ac deffentionibus competentibus aut competituris humiliter implorato benigno officio judicis.
Petrus Rembaudus
MEMORIALE
Anno premisso et die duodecima mensis junii comparuerunt judicialiter coram nobis Vicario generali Maurianne prefato egregius Petremandus Bertrandi procurator dictorum Agentium petens alium terminum. Hinc et egregius Anthonius Fillioli procurator dictorum Animalium petiit viam precludi parti quidquiam ulterius deliberandi et producendi. Inde et nos Vicarius generalis Maurianne prefatus partibus premissis diem assignamus veneris proximam decimam nonam presentis mensis nisi etc. ad ibidem judicialiter coram nobis comparendum et tunc per dictum Bertrandi nomine quo suppra quid voluerit precise deliberare deliberandum. Datum Maurianne die et anno premissis.
MEMORIALE
Anno premisso et die veneris decima nona mensis junii preassignata comparuerunt judicialiter coram nobis Vicarium generalem Maurianne prefato egregius Petremandus Bertrandi procurator Sindicorum Sancti Julliani Agentium producens cedulam incohantem Etiam si cuncta et signatam Franciscus Fay dicens concludens et fieri requirens pro ut et quemadmodum in eadem cedula continetur.
Hinc et egregius Anthonius Fillioli procurator dictorum Animalium conventorum petiit copiam dicte cedulæ cum termino deliberandi et respondendi.
Inde et nos Vicarius generalis Maurianne prefatus copia prepetita concessa partibus premissis diem assignamus veneris proximam vigessimam sextam hujus mensis junii nisi etc. ad ibidem judicialiter coram nobis comparendum et tunc per dictum Fillioli nomine quo supra quid voluerit deliberare deliberandum. Datum Maurianne die et anno premissis.
MEMORIALE
Anno premisso et die sabatti vigesima septima mensis junii subrogata ob diem feriatum intervenientem comparuerunt judicialiter coram nobis Vicario generali prefato Catherinus Ameneti consindicus Sancti Julliani jurat venisse cum egregio Petremando Bertrandi ejus procuratore producens realiter cedulam signatam Fay dicens concludens prout in eadem cedula continetur. Hinc et egregius Fillioli procurator Animalium petens copiam cedule cum termino deliberandi. Inde et nos Vicarius prefatus copia prepetita concessa partibus premissis diem assignamus sabbati proximi quartam instantis mensi jullii nisi etc. ad ibidem judicialiter coram nobis comprehendum est tunc per dictum egregium Fillioli quid voluerit deliberare deliberandum. Datum Maurianne die et anno premissis.
COPIA CEDULÆ
Etiamsi cuncta ante hominem sint creata ex Genesi non sequitur laxas habenas concessas fore immo contra ut ibidem colligitur et apud D... in I. par. q. 26. ar. I. et psal. 8. Corin. 5. hominem fore creatum ac constitutum ut cœteris creaturis dominaretur ac orbem terrarum in æquitate et justitia disponeret. Non enim homo contemplatione aliarum creaturarum habet esse sed contra. Nec reperitur illam dominationem circa bruta animantia ac eorum respectu suscipere limitationem verum in divinis cavetur omne genuflecti in nomine Jesu.
Sed cum circa materiam majores nostri satis scripserint in actis reassumptis et nihil novi adductum ex adverso inveniatur frustra resumerentur. Unde inherendo responsis spectabilis domini Yppolyti de Collo et postquam constat fore satisffactum ordinationi nihil est quod impediri possit fines supplicatos adversus Animalia de quorum conqueritur ad quod concluditur ac justitiam ministrari omni meliori modo implorato benigno officio.
Franc Faeti
MEMORIALE
Anno premisso et die quarta mensis jullii comparuerunt judicialiter coram nobis Vicario generali Maurianne prefato egregius Anthonius Fillioli procurator dictorum Animalium producens cedulam incohantem Licet multis signatam Rembaudi dicens et concludens prout in eadem cedula continetur hinc et egregius Petremandus Bertrandi procurator dictorum Agentium petit copiam cedule cum termino deliberandi. Inde et nos Vicarius generalis Maurianne prefatus copia prepetita concessa partibus premissis diem assignamus sabbati proximam undecimam presentis mensis jullii nisi etc. ad ibidem judicialiter coram nobis comparendum et tunc per dictum egregium Bertrandi nomine quo supra quid voluerit deliberare deliberandum. Datum Maurianne die et anno premissis.
MEMORIALE
Anno premisso at die quarta jullii comparuerunt coram nobis Vicario prefato egregius Petremandus Bertrandi procurator Agentium petit alium terminum. Hinc et egregius Anthonius Fillioli procurator Conventorum inheret cedulatis suis et fieri petitis super quibus petit justitiam sibi ministrari. Inde et nos Vicarius generalis Maurianne prefatus partibus premissis diem assignamus sabbati proximam decimam octavam presentis mensis jullii nisi etc. ad ibidem judicialiter coram nobis comparendum et tunc per dictum Bertrandi nomine quo supra quid voluerit deliberare deliberandum. Datum Maurianne die et anno premissis.
COPIA CEDULÆ
Licet multis in locis reperiatur hominem creatum fuisse ut cæteris Animalibus et creaturis dominaretur non idcirco opus est ut Agentes adversus dicta Animalia excommunicatione utantur sed via usitata et ordinaria et præsertim ut dictum est quod dicta Animalia jus naturæ sequantur quod quidem jus nusquam immitatum (sic) reperitur nam jus divinum et naturale pro eodem sumuntur. Can. I. dist. I. at jus divinum mutari non potest quod est in preceptis moralibus et naturalibus per consequens nec jus naturale mutari potest nam jus naturale manat ab honesto nempe ac ratione immortali et perpetua, at ratio jubet ut dicta Animalia vivant potissimum hiis nempe plantis que ad usum dictorum Animalium videntur creata ut supra dictum est ergo Agentes nulla ratione debent uti via excommunicationis. Igitur ne in causa ulterius progrediatur potissimum cum cedula pro parte Sindicorum totius communitatis Sancti Julliani producta signata Fran: Faeti. nullam penitus mereatur responsionem obstante quod nihil novi in dicta cedula propositum comperitur etiam quod contentis cedulæ parte gregii (egregii) Anthonii Fillioli procuratorio nomine dictorum Animalium producte mimime sit responsum idcirco cum omnia que videbantur adducenda ex parte dictorum Animalium adducta et proposita fuerunt ut ample patet in dicta cedula superius producta signata: P. Rembaudus. ad quam impugnatus semper relatio habeatur non igitur alia ex parte dictorum Animalium adducenda nec proponenda videntur presertim ut dictum est quod ratio et equitas dicta Animalia non regat quapropter egregius Anthonius Fillioli nemine dictorum Animalium suppra relatorum suœ cedule et fieri recuisitis inhœrendo concludit super eis jus dici et deffiniri et justiciam sibi in hujusmodi causa adversam fieri et promulgari implorans benignum officium omni melliori modo.
P. Rembaudus
MEMORIALE
Anno premisso et die decima octava mensis jullii comparuerunt judicialiter coram nobis Vicario prefato egregius Petremandus Bertrandi procurator Agentium petens alium terminum. Hinc et egregius Fillioli procurator dictorum Animalium petit viam precludi parti quidquam ulterius articullandi et deducendi et inherendo suis cedulatis petit sibi justitiam ministrari. Inde et nos vicarius generalis Maurianne prefatus de consensu procuratorum dictarum partium ipsis partibus diem assignamus primam juridicam post messes ad ibidem coram nobis comparendum et tunc per dictum egregium Bertrandi nomine quo suppra quid voluerit precise deliberare deliberandum.
MEMORIALE
Anno premisso et die veneris vigesima quarta mensis juli comparuerunt judicialiter coram nobis Vicario generali Maurianne prefato egregius Petremandus Bertrandi procurator Sindicorum Agentium produxit testimoniales sumptas per communitatem Sancti Julliani congregatam coram visecastellano Maurianne continentes declarationem loci quem offerunt relaxare et assignare eisdem Animalibus pro eorum pabulo quathenus indigent ad formam earumdem testimonialium signatarum Prunier adversus quas petit adverso viam precludi quicquam opponendi et exipiendi et deffendendi quominus dicta Animalia devastantia non debeant arceri ambigi cogi et in virtute sancte Dei obedientiæ vineta loci predicti Sancti Julliani relinquere et in locum assignatum accedere et divertire ne deimpceps (deinceps) officiant eisdem vineis que sunt usui humano pernecessariæ et alias ulterius super cause exigentia provideri benignum officium R. D. V. implorando et ita intimari egregio Fillioli procuratori ex adverso.
Quiquidem egregius Fillioli procurator dictorum Animalium petiit copiam et communicationem dictarum testimonialium cum termino deliberandi et deffendendi.
Inde et nos Vicarius generalis Maurianne prefatus copia et communicatione prepetitis concessis partibus premissis diem assignamus primam juridicam post ferias messium proxime venturam ad ibidem judicialiter coram nobis comparendum et hinc per dictum egregium Fillioli nomine quo suppra quid voluerit deliberare deliberandum. Datum Maurianne die et anno premissis.
EXTRAICT DU REGESTRE DE LA CURIALLITE DE SAINCT JULLIEN
Du penultiesme jour du moys de juing mil cinq cent huictante sept.
Ont comparu pardevant Nous Jehan Jullien Depupet notaire ducal et Vichastellain pour son Altesse au lieu de Sainct Jullien et Montdenix honnestes Francoys et Catherin Aimenetz conscindicz dudict lieu maistres Jehan Modere Andre Guyons Pierre Depupet notaires ducaulx maistre Reymond Thabuys honnestes Claude Charvin Jehan Prunier Claude Fay Françys Humbert et Vuilland Duc conseilliers dudict lieu avec des manantz et habitantz dudit lieu les deux partyes les troys faisantz le tout tous assembles au son de la cloche au Parloir damon place publicque dudit lieu de Sainct Jullien au conseil general suyvant la publication d’icelluy faicte cejoudhuy mattin a lyssue de la parocchielie dudit lieu et au lieu ce fere accoustume par Guilliaume Morard metral dudict lieu ce a Nous rapportant disantz les susnommez scindicz comme au proces pas eulx au nom de ladicte communaulte intenre et poursuyvy contre les Animaulx brutes vulgairement appelez Amblevins pardevant le Seigneur Reverendissime Evesque et Prince de Maurianne ou son Official est requis et necessayre syvant le conseil a eulx donne par le sieur Fay leur advocat de ballier ausdictz Animaulx place et lieu de souffizante pasture hors les vigniables dudict lieu de Sainct Jullien et de celle qu’il y en puissent vivre pour eviter de manger ny gaster lesdictes vignes. A ceste cause ont tous les susnommes et aultres y assembles delibere leur offrir la place et lieu appelle la Grand Feisse ou elle se treuvera souffizante pour les pasturer et que le sieur advocat et procureur diceulx Animaux se veuillent contempter laquelle place est assize sur les fins dudict Sainct Jullien audessus du village de Claret jouxte la Combe descendant de Roche noyre passant par le Crosset du levant la Combe de Mugnier du couchant ladicte Roche noyre dessus la Roche commencant a la Gieclaz du dessoubz laquelle place sus coufinee centient de quarent a cinquante sesteries ou environ peuplee et garnye de plusieurs espresses de boes plantes et feuillages comme foulx allagniers cyrisiers chesnes planes et aultres arbres et buissons oultre lerbe et pasture qui y est en asses bonne quantité a laquelle les susnommes au nom de ladicte communaulte lon offre ny prendre chose que ce soyt moing permettre a leur sceu y es tre prins et emporte chose que soyt dans lesdictz confins soyt par gens ou bestes saufz toutteffoys que ou le passaige des personnes y seroyt necessayre a quelque lieu ou endroit ou lon ne puisse passer par ledict lieu sans fere aulcung prejudice a la pasture desdicts Animaulx comme aussi dy pouvoir tirer mynes de colleurs et aultres si alcune en y a dequoy lesdictz Animaulx ne se peuvent servir pour vivre et par ce que le lieu est une seure retraicte en temps de guerre ou aultres troubles par ce quelle est garnye des fontaynes qui aussi servira ausdictz Animaulx se reservent sy pouvoir retirer au temps susdict et de necessite et de leur passer contract de ladicte piece aux conditions susdictes tel que sera requis et en bonne forme et vallable a perpetuyte a tel sy que ou le Sieur Advocat et Procureur desdicts Animaulx ne ce contenteroyent de ladite place pour la substentation et vivre diceulx animaux visitation prealablement faicte si elle y exchoict de leur en baillier davantage allieurs. Et de laquelle deliberation les susnommes Scindics conselliers et aultres Nous ont requis acte leur octroyer que leur avons concede audict lieu du Parloir damont place publique dudict Sainct Jullien en presence de Pierre Reymond de Montriond Urban Geymen de Sainct Martin de la Porte et de Janoct Poinct de la paroisse de Montdenix tesmoingtz a ce requis et a ce dessus assistantz les an et jour que dessus.
L. Prumier
curial
MEMORIALE CONTINUATIONIS
Anno premisso et die undecima mensis augusti comparuerunt im banco actorum judicialium episcopatus Maurianne procuratores ambarum partium qui citra prejudicium jurium ipsarum partium prorogaverunt et continuaverunt assignationem datam ipsis partibus usque ad vigesimam presentis mensis augusti. Datum die et anno premissis.
ALIA CONTINUATIO
Anno premisso et die vigesima mensis augusti comparuerunt in eodem bancho egregius Petremandus Bertrandi et Anthonius Fillioli procuratores partium lictigantium quiquidem de consensu eorumdem et citra prejudicium jurium partium et actento transitu armigerorum prorogaverunt assignationem ad hodie cadentem usque ad diem jovis proximam vigesimam septimam hujus mensis Augusti. Datum Maurianne die et anno premissis.
MEMORIALE REASSOMPTIONIS
Anno premisso et die jovis vigesimam septimam augusti comparuerunt judicialiter coram nobis Vicario prefato procuratores ambarum partium quiquidem citra derogationem jurium ipsarum partium prorogaverunt et continuationem ad hodie cadentem usque ad diem jovis proximam tertiam instantis mensis septembris. Datum die et anno premissis.
MEMORIALE AD JUS
Anno premisso et die tertia mensis septembris comparuerunt judicialiter coram nobis Vicario generali Maurianne prefato egregius Anthonius Fillioli procurator Animalium brutorum qui visis testimonialibus productis parte dictorum Agentium continentibus assignationem loci quem obtulerunt relaxare et assignare dictis Animalibus pro eorum pabulo dicit eumdem locum non esse sufficientem nec idoneum pro pabulo dictorum Animalium cum sit locus sterilis et nullius redditus. Et ampliando omnia et quecumque agitata in presenti processu parte dictorum Animalium petit Agentes repelli cum expensis et jus sibi ministrari. Hinc et egregius Petremandus Bertrandi procurator Scindicorum Sancti Julliani Agentium dicit locum destinatum et oblatum esse idoneum plenum virgultis et parvis arboribus prout ex testimonialibus oblationis constat et latius constare quathenus opus sit offert inherens suis conclusionibus petit jus dici et ordinari ac pronunciari. Inde et nos Vicarius generalis Maurianne prefatus mandamus nobis remitti acta ad fines providendi prout juris assignando partes ad ordinandum. Datum in civitate Sancti Johannis Maurianne die et anno premissis.
ORDINATIO IN CAUSA SCINDICORUM SANCTI JULLIANI SUPPLICANTIUM EX UNA
contra Animalia bruta ad formam muscarum volantia coloris viridis Supplicata
Visis actis dictorum Agentium signanter primo memoriali tento in eadem causa sub die vigesima secunda mensis aprilis anni 1545 coram spectabili domino Francisco Bonivardi jurium doctori—cedula producta parte egregii Petri Falconis procuratoris dictorum Animalium incipiente Ut appareat etc. signata Claudius Morellus—tenore supplicationis porrecte parte dictorum Agentium—tenore monitorii abjecti desuper ipsa supplicatione sub die 25 aprilis anni predicti millesimi quingentesimi quadragesimi quinti signati Daprilis—ordinatione lata in eadem causa sub die duodecima mensis junii ejusdem anni—testimonialibus visitationis facte per egregium Matheum Daprili signatis Daprili—cedula producta nomine ipsorum Animalium incipiente Visitatio et signata Claudius Morellus—allia cedula producta parte dictorum Agentium incipiente Etsi rationes etc. signata Petrus de Collo—tenore ordinationis late in eadem causa sub die sabatti octava mensis maii anni 1546 signate Michaelis—memoriali reassumptionis tento sub die tresdecima mensis aprilis anni presentis 1587—ordinatione lata in eadem causa per reverendum dominum Franciscum de Crosa antecessorem nostrum sub die decima sexta mensis maii anni presentis—supplicatione porrecta parte dictorum Agentium signata Franciscus Faeti—litteris obtentis virtute dicte ordinationis sub die decima sexta dicti mensis—attestatione signata Romanet sub die 24 ejusdem mensis maii—cedula producta pro parte dictorum Animalium incipiente Approbando etc. signata Petrus Rembaudus—allia cedula producta parte Agentium signata Franciscus Faeti incipiente Etiam si cuncta etc.—allia cedula producta pro parte Animalium incipiente Licet multis etc. signata Petrus Rembaudus—memoriali tento sub die vicesima quarta mensis jullii proxime fluxi—testimonialibus signatis Prunier sumptis coram Vicecastellano Maurianne sub die penultima mensis junii anni presentis continentibus declarationem loci quem dicti Agentes obtulerunt relaxare pro pabulo dictorum Animalium—memoriale ad jus tento coram eodem domino Vicario antecessore nostro sub die tertia mensis septembris proxime fluxi—ceterisque videndis diligenter consideratis.
Nos Vicarius generalis Maurianne subsignatus antequam ad diffinitivam procedamus dicimus et ordinamus in primis et ante omnia esse inquirendum super statu loci oblati p....
quem locum....
visitandum....
mensem ut f....
et nobis rem....
fuerit provid....
Mermetus vis....
generalis....
in civitate S....
die decima....
anno domini....
octuagesimo sep....
Petremandi Bertr....
dictorum Scind....
et egregii....
dictorum Animal.
ordinationem....
acceptandum....
facit die et....
(pro visitatione III flor)
locus sigilli.
Solverunt Scindici Sancti Julliani incluso processu Animalium sigillo ordinationum et pro copia que competat in processu dictorum Animalium omnibus inclusis XVI flor.
Item pro sportulis domini Vicarii III flor—20 decembre 1587.
Published by Léon Ménebréa in the appendix to his treatise: De l’Origine, de la forme et de l’esprit des jugements rendus au Moyen-âge contre les Animaux, Chambery, 1846. Cf. Mémoires de la Société Royale Académique de Savoie, Tome xii. pp. 524-57, where it first appeared.
According to M. J. Desnoyers (Recherches sur la coutume d’exorciser et d’excommunier les insectes et autres animaux nuisibles à l’agriculture, p. 15), it is still the custom, in Provence, Languedoc, le Bordelais, and other provinces of France, for the peasants to ask the country curates for prayers, sprinklings with holy water, consecrated boughs, and extraordinary processions, for the purpose of expelling noxious insects from the vineyards and warding off disease from the grapes and the silkworms. These ceremonies are accompanied with adjurations and maledictions. In Protestant lands official days of fasting and prayer are supposed to produce the same results.
The form of exorcism given by an Antwerp canon, Maximilian d’Eynatten, in his Manuale Exorcismorum, is as follows:—“Exorcizo et adjuro vos, pestiferi vermes, per Deum patrem omnipotentem ✠, et per Jesum Christum ✠ filium ejus Dominum nostrum, et Spiritum Sanctum ✠ ab utroque procedentem, ut confestim recedatis ab his campis, pratis, hortis, vineis, aquis, si Dei providentia adhùc vitam vobis indulgeat, nec amplius in eis habitetis, sed ad illa ac talia loca transeatis, ubi nullis Dei servis nocere poteritis. Vobis, si per maleficium diabolicum hic estis, pro parte divinae majestatis, totius curiae coelestis, necnon ecclesiae hic adhùc militantis, impero, ut deficiatis in vobisipsis, ac decrescatis, quatenus reliquiae de vobis nullae reperiantur, nisi ad gloriam Dei et ad usum et salutem humanum conducibiles. Quod praestare dignetur qui venturus est judicare viros et mortuos et saeculum per ignem, Resp.—Amen.” Thesaurus Exorcismorum, Coloniae, 1626, p. 1204.