The Epistles on the Romance of the Rose and Other Documents

Appendix. — Letters of Jean de Montreuil

(Amplissima Collectio de Dom Martene, tome II., pp. 1419-21, 22.)

Epistola LIV130

Ad quemdam causidicum

Petit ut ea quae adversus Johannem de Magduno dixerat
retractet

Quo magis magisque perscrutor, vir acutissime, mysteriorum pondera, ponderumque mysteria operis illius profundi ac memoriæ percelebris, a magistro Johanne de Magduno editi, et ingenium accuratius revolvitur artificis, totus quippe

5in ammirationem commoveor et accendor, quo instinctu quove spiritu seu mente, tu praecipue qui inter civiles actiones omni die versaris, quae maxime ex electione sana pendent, et ubi praecipitur tarde et cum gravitate de rebus ferre sententiam, eumdem dissertissimum et scientificissimum actorem leviter

10nimis, scurriliterve, aut inepte loquutum fuisse censuisti. Et quasi in praetorio causam ageres, nudius tertius contra mortuum verba faciens, debacchando jurgabatis, in inventionem nihilominus atque claritate, proprietateque et elegantia, magistrum Guillelmum de Lorris longius anteponens; de quo

15tunc certa motus consideratione exclamare praetermisi, et nunc linquam. Sed si a modo serio dixisse fatearis, dic quo pignore certes, veniam, ut ait Virgilius, quocumque vocaris; ut qui magistros et benefactores meos ad extremum usque singultum non desero, aut suo in honore, quoad potero

20sinam laedi. Sin vero, ut potius reor, joco protuleris, aut forsan motus aliunde, non adeo feroces sumus, ut quae sit in disputando libertas ignoremus, aut linguae vertibilitati non noverimus indulgere; immo quia altercando scitur veritas, aurumque probatur in fornace, de industria ingenuissimi doctoris

25hujus concedo disputare. Da tamen ut nihil in posterum cum obstinatione adversus imitatorem nostrum asseveres.

Vale, et intimato super hoc quid intendis. Qui si pergis de praeceptore nostro131 ulterius male loqui, non est quod dissimulare queamus. Hanc ex nunc pro diffidentia suscipito. Sunt

30etenim, ne in dubium revoces, pugiles et athletæ non pauci, qui scripto voceque et manu pariter ut est posse, causam istam defensabunt.

Epistola LVI

Ad quemdam amicum132

Hortatur ut Johannis de Magduno librum, quem quam
plures damnabant doctores, defendat.

Scis me, consideratissime magister atque frater, jugi hortatu tuo et impulsu nobile illud opus magistri Johannis de

Magduno, Romantium de Rosa vulgo dictum vidisse: qui quia de admirabili artificio, ingenio ac doctrina rerum sisto,

5et irrevocabiliter me fateor permansurum, a plurimis scholasticis non parvae auctoritatis viris supra quam credibile tibi foret, male tractor et arguor amarissime, ut si ulterius defendere coner, plane me probare velint, ut dicunt, haereticum.

Nec praetendere prodest te totque viros alios valentes scientificos

10et perdoctos illum tanti fecisse pene et colerent, utque, quam eo, carere mallent camisia, et nihilominus nostris correctoribus anteponere suos aemulos, qui, si quid reprehensionis inesset, adeo magni erant, ut librum suum vivere nequaquam permisissent una hora. Nec eos juvat insuper obsecrare, quod

15jus omne poscit, ut prius videant notentque quamobrem, qua dependentia et occasione dicat res, quas vel personas introducat, quam damnetur tantus auctor. Sed confestim verba intercipiunt mea, interrumpuntque, ut labra movere vix audeam, quin mihi anathematis opprobrium comminentur,

20ac ferme judicent reum mortis. Quid vis dicam? tantis quod me magis urit, magistrum nostrum prosequuntur maledictis, ut ignem potius quam lecturam meruisse attestentur, seque inexpiabili scelere contaminari existimant, si quidquam audierint. Cumque rursus jure humanitatis submissius expostulo,

25ut non prius damnent, quam universa cognoverint, ostendendo quod etiam sacrilegis, et proditoribus, veneficisque potestas defendendi sui datur, quodque nec praedamnari quemquam, incognita causa, licet; nihil agimus tamen, frater honoratissime, sed tempus terendo incassum aera verberamus,

30nec est quod speremus posse aliquid impetrare, tanta est hominum pertinacia. Hi sunt mores, ea dementia; timent enim ne a nobis revicti manus dare aliquando clamante ipsa veritate cogantur. Obstrepunt igitur, ut ait Lactantius, et intercidunt ne audiant, oculos suos opprimunt, ne lumen

35videant quod offerimus, morem Judaeorum adversus Salvatorem nostrum observantes, penes quem inimici facti sunt judices. Sic doctor noster emeritissimus condemnatur, quod vetant leges omnes, innocentissimus non auditus, ab his qui perfecto coram vivente mutire non tentassent,

40eumdem tamen, et quod molestius ferendum est, male visum perscrutatumque et notatum ignominiose despiciunt nostri correctores, execrantur et impugnant. O arrogantiam, temeritatem, audaciam, opus tantum, tot diebus ac noctibus, tanto cum sudore et attentione digesta

45elaboratum et editum, hi qui superficie tenus nec eodem contextu, aut ex integro se legisse profitentur, subito instar eorum qui mensae inter crapulas omnia ut libet et fert impetus accusant, reprehendunt atque damnant. Paulo magis ponderis in stateram ponentes tantum opus, quam lucis unius Cantilenam

50histrionis. Quorum praetextu in alterum istorum patronorum scripto tenus invexi, sicut videbis per eam quam tibi fert epistolam is bajulus. Tuum ergo erit, dux, princeps, rectorque hujus præcepti laudatissimum et amantissimum imitatorem tuum defensare et hos malesanos et deliros conculcare, ac

55ratiunculas meas indigestas disertiae tuæ acumine validare, comere et linire, quatenus ego qui auxilii tui confidentia et ingenii ope fretus campum hunc duelli introii, alias non facturus.

Scio enim quod ubi obdormientes sui sensus expergiscentur, et calamus jacens exeret se, non praevalebunt adversus

60nos isti veritatis inimici; sed eos cum voles non dubito efficies oves mites et mutos, reddes per omnia tamquam truncos.

Vale, nec amicos sinas, quoad potes, sic injuste, vafre, pernitiose et inique pessum dari.

---

NOTE

Epistola LVII

Ad quemdam anonymum.133

Ut retractet ea quæ de Johanne de Magduno dixerat.

Etsi facundissimus, si copiosus, si eloquens et abundans, sed, quod scribendi fons est, sapiens es, vir insignis; vides tamen veritate vincente ac pariter conscientia remordente, adversus satiricum illum perseverum magistrum Johannem

5de Magduno, nihil te ulterius mutire audere, aut disserere posse. Ipsius quippe veritatis tanta vis est, ut ei nullius rhetoris industria sese aequet, illo assentiente, qui dicit:

Veritas manet in aeternum; falsa non durant. Redi ergo ipsius doctoris et praeceptoris carissimi in gratiam, nec quia

10facile prorupisti verearis. Illico enim cum voles, veniam impetrando noster eris, modo de resipiscentia tua ex fideli promissione nullus apud nos scrupulus remaneat. Non enim latet nos quousque disputandi progrediatur licentia, et quod disputationi serotinae saepe numero matutina contradicit.

15Scis insuper, vir experte, Originem et una Lactantium erravisse, et pariter Augustinum, plerosque magni nominis atque famae alios revocasse doctores. Non igitur pudeat nimis liberte dicta et attentata obnoxius reparare. Forsitan vero quae damnas perfunctorie vidisti, nec recenter; quae duo

20maxime judicium perverterunt, ac te praecipitem dederunt in errorem, non fidei quidem vel iniquitatis, aut malitiae; sed in quem nonnulli praedictorum ipsius de Magduno superficie tenus viso pede tecum ruunt. Neque praesentem monitionem nostram parvi pendas, aut existimes caritate fraterna vacare,

25vel me gratis prioribus nostris in litteris te de amantissimis defensoribusque philosophi praelibati animadvertisse. Sunt enim quorum calcaria auro fulgent, magnisque dignitatibus potiuntur, qui pro tuitione nostri propositi pulchram petunt cum Marone per vulnera mortem, nec acceptius quidquam

30Deo agere putarent, quam in eos irruere, qui nostrum coarguunt instructorem de syllaba solum parvula sive coma.

Atqui te quid facturum censeam a me quaeris? Id quod propheta simul et rex non erubuit suppliciter confiteri hortor dicas: Delictum meum cognitum tibi feci, et injustitiam

35meam non abscondi. Quod si tractatum super inde conficeres, interim per amicitiam nostram precor, taedio tibi nequaquam adveniat tuo huic mandare quampiam praeposito remissivam, quae levatio praesertim sit nostrae expectationis et tuae intentionis nuntia in aliquo, cum psalmista, Laetabor ego super

40eloquia tua, quasi qui invenit spolia multa. Vale.

NOTE

Where appropriate, punctuation and French accents have been silently corrected, and in a few places italics have been silently adjusted. Also, confusions between u and v and between f and s in the French texts have been silently corrected.

Spelling variations such as œuure/oeuure/euure have not been harmonized, but obvious typographical errors have been corrected. Such corrections in the text are underlined with blue dots. When placing the cursor on such words the original text appears.

A table of contents has been added.

Notes

130 Gerson, according to A. Thomas.

131 Cf. Epistola XLI: Ad Petrum et Gontherum suos præceptores.

132 Gontier Col probably.

133 Gerson, according to A. Thomas.